Weryfikacja · Energetyka i ekonomia energii
Dopłaty do OZE nie dowodzą, że energia odnawialna jest droga
Sprawdzany cytat
„Energia odnawialna z różnych źródeł jest tak tania, że oczywiście trzeba do niej dopłacać.”
DOTYCZY: Stan prawny i dane dostępne do 29 lipca 2026 r.; dane o kosztach nowych instalacji na świecie dotyczą 2024 r., a wyniki wskazanej aukcji w Polsce — 2024 r.
Kontekst cytatuCytat padł podczas pierwszego czytania rządowego projektu nowelizacji ustawy o OZE, obejmującego m.in. system wsparcia dla biometanu. Szersza wypowiedź rozwijała krytykę aukcji i dopłat, ale zaznaczony cytat odnosi się szeroko do energii odnawialnej z różnych źródeł; ten kontekst nie zmienia jego generalizującego sensu.
Polski system aukcyjny rzeczywiście może wypłacać wytwórcom OZE wyrównanie, gdy cena rynkowa spada poniżej ceny wygranej w aukcji. Nie oznacza to jednak, że OZE jako takie są drogie: aukcje służą konkurencyjnemu ustalaniu ceny i stabilizacji przychodów, a w modelu dwustronnym wytwórca oddaje również nadwyżkę, gdy cena rynkowa jest wyższa od ceny aukcyjnej.
Dlaczego to fałsz
Cała teza jest fałszywa, ponieważ przedstawia istnienie mechanizmów wsparcia jako dowód, że energia odnawialna nie jest tania. Dopłata w systemie aukcyjnym nie jest jednak prostym wskaźnikiem kosztu wytworzenia energii. Jest elementem kontraktu różnicowego, który ma ograniczać ryzyko gwałtownych zmian cen energii dla inwestora, a w wersji dwustronnej także ograniczać nadmierne przychody, gdy ceny rynkowe rosną.
W Polsce wytwórca, który wygrał aukcję OZE, może otrzymać wyrównanie tylko wtedy, gdy cena rynkowa jest niższa od ceny zaoferowanej przez niego w aukcji. Środki na pokrycie takiego ujemnego salda pochodzą z opłaty OZE. To potwierdza, że część instalacji korzysta ze wsparcia. Jednocześnie mechanizm nie działa wyłącznie w jedną stronę: w modelu dwustronnego kontraktu różnicowego, gdy cena rynkowa przewyższa cenę aukcyjną, powstaje dodatnie saldo rozliczane na rzecz systemu. Nie można więc opisywać każdej aukcji jako trwałej dopłaty do drogiej energii.
Same aukcje są też konkurencyjne: inwestorzy składają oferty cenowe, a nie otrzymują automatycznie maksymalnej stawki. W aukcji z 2024 r. dla dużych instalacji minimalne zwycięskie ceny wyniosły 149 zł/MWh dla lądowych farm wiatrowych i 244,80 zł/MWh dla fotowoltaiki. Wyniki te nie są pełnym pomiarem kosztów całego systemu elektroenergetycznego, ale przeczą sugestii, że mechanizm aukcyjny sam w sobie dowodzi niekonkurencyjności tych technologii.
Międzynarodowe dane kosztowe również nie potwierdzają ogólnego przekazu cytatu. Według IRENA 91 proc. nowej wielkoskalowej mocy odnawialnej uruchomionej w 2024 r. produkowało energię taniej niż najtańsza nowa alternatywa oparta na paliwach kopalnych. Nie dotyczy to jednak jednakowo każdej technologii, lokalizacji i warunków finansowania: koszty m.in. biogazu, biomasy, morskiego wiatru czy przyłączenia do sieci mogą być wyższe. Właśnie dlatego ocena opłacalności wymaga rozróżnienia technologii i zasad wsparcia, a nie sprowadzenia całego OZE do hasła o „dopłacaniu”.
Źródła wykorzystane w weryfikacji
- Prezes URE opublikował wysokość stawki opłaty OZE na 2025 r.Urząd Regulacji Energetyki · 29 listopada 2024 r. · OFFICIALCo potwierdza: URE wyjaśnia, że opłata OZE finansuje m.in. pokrycie ujemnego salda, gdy cena rynkowa energii jest niższa od poziomu wsparcia wynikającego z aukcji. Potwierdza to istnienie dopłat w określonych sytuacjach, nie zaś stałą dopłatę do każdej MWh energii z OZE.
- Aukcje OZE 2024: 16 TWh energii elektrycznej o wartości 5,1 mld zł. Prezes URE podsumowuje wyniki aukcjiUrząd Regulacji Energetyki · 2024 r. · OFFICIALCo potwierdza: URE podaje, że w aukcji dla dużych instalacji fotowoltaicznych i lądowych wiatrowych minimalne zwycięskie ceny wyniosły odpowiednio 244,80 zł/MWh i 149 zł/MWh. Pokazuje to, że ceny są wyłaniane w konkurencyjnej procedurze ofertowej.
- Renewable Power Generation Costs in 2024International Renewable Energy Agency · lipiec 2025 r. · SCIENTIFICCo potwierdza: IRENA wskazuje, że 91 proc. nowo uruchomionej wielkoskalowej mocy OZE w 2024 r. miało niższy uśredniony koszt energii niż najtańsza nowa instalacja oparta na paliwach kopalnych; szczególnie konkurencyjne kosztowo były lądowy wiatr i fotowoltaika.
- Support schemes for renewable energyKomisja Europejska · strona aktualna w 2026 r. · OFFICIALCo potwierdza: Komisja Europejska opisuje aukcje jako rynkowy sposób przyznawania wsparcia oraz dwustronne kontrakty różnicowe jako instrumenty zapewniające minimalną ochronę przychodów i ograniczające nadmierne wynagrodzenie. To podważa przedstawienie aukcji jako wyłącznie jednostronnej dopłaty.