Najnowsze weryfikacje

Mądrości polityków

Weryfikujemy konkretne twierdzenia polityków i pokazujemy, co wynika ze źródeł.

WERYFIKACJE17
FAŁSZ15
PRAWDA2
POLITYCY4
Baza materiałów

Sprawdzone twierdzenia

Każdy cytat jest publikowany jako jedną spójną tezę ocenioną w jednym fact-checku. Dodatkowe rozdzielenie materiału może wykonać wyłącznie redakcja przed publikacją.

FAŁSZadministracja publiczna i świadczenia społeczne

Status UKR nie jest mechanizmem do uzyskiwania kolejnych numerów PESEL

„Ukraińcy wykorzystują mechanizm nadawania numeru PESEL ze statusem UKR do generowania kolejnych numerów PESEL”
DOTYCZY: Stan prawny na 31 lipca 2026 r.
Kontekst: Teza padła 31 lipca 2026 r. w sejmowym wystąpieniu Włodzimierza Skalika, w którym krytykował działania ministra spraw wewnętrznych i administracji. W zaznaczonym fragmencie polityk opisał rzekome działanie procedury PESEL UKR; nie wskazał konkretnych przypadków ani źródła tych informacji.

Procedura nadawania statusu UKR nie pozwala tej samej osobie „generować” kolejnych numerów PESEL. PESEL jest indywidualnym identyfikatorem, a ponowne uzyskanie statusu UKR po spełnieniu warunków nie oznacza nadania nowego numeru.

FAŁSZMedycyna: onkologia, szczepienia i regulacja produktów leczniczych

Nie ma potwierdzenia, że Angus Dalgleish oskarżył Fauciego i Gatesa; tezy o terapiach genowych i „turborakach” są fałszywe

„Wybitny brytyjski onkolog prof. Angus Dalgleish oskarżył Antoniego Fauciego i Billa Gatesa o wstrzykiwanie światu raka. Twierdzi, że preparaty przeciw COVID-19 nigdy nie były bezpieczne, są terapiami genowymi, które napędzają przerażający wzrost turboraków.”
DOTYCZY: Stan na 31 lipca 2026 r.; weryfikacja źródeł przeprowadzona 15 sierpnia 2026 r.
Kontekst: W pełnej wypowiedzi poseł użył rzekomych poglądów Dalgleisha jako podstawy do dalszych oskarżeń dotyczących szczepień i polskich urzędników. Zaznaczony cytat nie podaje jednak miejsca ani pierwotnego zapisu, w którym Dalgleish miałby oskarżyć jednocześnie Anthony’ego Fauciego i Billa Gatesa. Oficjalnie opublikowane wystąpienie Dalgleisha dla Senatu USA z 3 czerwca 2026 r. dotyczy jego hipotez o szczepieniach i nowotworach, lecz nie zawiera takich oskarżeń personalnych.

Angus Dalgleish jest brytyjskim profesorem onkologii i publicznie głosi pogląd, że szczepionki mRNA przeciw COVID-19 powodują nowotwory. Nie znaleziono jednak wiarygodnego, pierwotnego zapisu potwierdzającego, że oskarżył jednocześnie Anthony’ego Fauciego i Billa Gatesa o „wstrzykiwanie światu raka”. Same twierdzenia o tym, że szczepionki przeciw COVID-19 nigdy nie były bezpieczne, są terapiami genowymi i napędzają wzrost nowotworów, są sprzeczne z ustaleniami regulatorów oraz NCI.

PRAWDAFinanse publiczne i statystyka fiskalna

Dług według metodologii unijnej był na koniec 2025 r. o ok. 421 mld zł wyższy niż państwowy dług publiczny

„Na koniec 2025 r. państwowy dług publiczny, liczony według polskiej metodologii, wynosił ok. 1,913 bln zł. Ale dług liczony według pełniejszej metodologii unijnej wynosił już około, uwaga, 2,335 bln zł. Różnica - 421 mld zł.”
DOTYCZY: Stan na 31 grudnia 2025 r.; dane opublikowane przez Ministerstwo Finansów 31 marca 2026 r. oraz przez GUS i Eurostat 22 kwietnia 2026 r.
Kontekst: Cytat padł 30 lipca 2026 r. podczas sejmowej debaty nad wykonaniem budżetu państwa za 2025 r. Poseł zestawiał krajową miarę państwowego długu publicznego z unijną miarą długu EDP; szerszy kontekst wypowiedzi nie zmienia sensu ani zakresu zaznaczonego cytatu.

Podane wielkości są zgodne z oficjalnymi danymi, po zaokrągleniu do miliardów złotych. Państwowy dług publiczny wyniósł ok. 1 913,5 mld zł, a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych według metodologii UE (EDP) – 2 335,2 mld zł; różnica to ok. 421,6 mld zł.

FAŁSZEnergetyka i ekonomia energii

Dopłaty do OZE nie dowodzą, że energia odnawialna jest droga

„Energia odnawialna z różnych źródeł jest tak tania, że oczywiście trzeba do niej dopłacać.”
DOTYCZY: Stan prawny i dane dostępne do 29 lipca 2026 r.; dane o kosztach nowych instalacji na świecie dotyczą 2024 r., a wyniki wskazanej aukcji w Polsce — 2024 r.
Kontekst: Cytat padł podczas pierwszego czytania rządowego projektu nowelizacji ustawy o OZE, obejmującego m.in. system wsparcia dla biometanu. Szersza wypowiedź rozwijała krytykę aukcji i dopłat, ale zaznaczony cytat odnosi się szeroko do energii odnawialnej z różnych źródeł; ten kontekst nie zmienia jego generalizującego sensu.

Polski system aukcyjny rzeczywiście może wypłacać wytwórcom OZE wyrównanie, gdy cena rynkowa spada poniżej ceny wygranej w aukcji. Nie oznacza to jednak, że OZE jako takie są drogie: aukcje służą konkurencyjnemu ustalaniu ceny i stabilizacji przychodów, a w modelu dwustronnym wytwórca oddaje również nadwyżkę, gdy cena rynkowa jest wyższa od ceny aukcyjnej.

PRAWDAHistoria najnowsza / zbrodnie masowe i pamięć historyczna

„Krwawa niedziela” była kulminacją, a nie jedynym epizodem zbrodni

„Tak, podejmowanie uchwały w sprawie ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II Rzeczypospolitej ze szczególnym okrucieństwem... To jest istotne, bo ta zbrodnia trwała przez wiele lat. To nie była tylko ta krwawa niedziela, o której pamiętamy szczególnie. To były lata wielkich zbrodni ze szczególnym okrucieństwem, to blisko 200 metod zabijania kobiet, dzieci, starców, jak również mężczyzn.”
DOTYCZY: 1939–1947; szczególne nasilenie nastąpiło w latach 1943–1945, a „krwawa niedziela” przypadła na 11 lipca 1943 r.
Kontekst: Cytat padł 16 lipca 2026 r. w sejmowej debacie nad uchwałami dotyczącymi upamiętnienia ofiar zbrodni na ziemiach wschodnich II RP. Dzień później, 17 lipca 2026 r., Sejm przyjął uchwałę w tej sprawie; szerszy kontekst wystąpienia nie zmienia historycznego sensu zaznaczonego fragmentu.

Zasadniczy sens wypowiedzi jest zgodny z ustaleniami historycznymi i stanowiskiem polskich instytucji państwowych. Ataki nie ograniczały się do 11 lipca 1943 r., lecz trwały przez lata, a relacje i dokumentacja potwierdzają wyjątkową brutalność mordów na ludności cywilnej. Precyzyjna liczba „blisko 200 metod zabijania” nie jest jednak standardowym, jednolicie potwierdzonym ustaleniem badawczym.

FAŁSZZdrowie publiczne, pandemia COVID-19 i rynek kapitałowy

Duże udziały funduszy w spółkach farmaceutycznych nie dowodzą „akcji zniewolenia” pod pretekstem COVID-19

„Firmy tworzące wielką trójkę należącą do szlachty jerozolimskiej, BlackRock, Vanguard, State Street, są największymi udziałowcami globalnych korporacji farmaceutycznych. Są one również największymi beneficjentami globalnej akcji zniewolenia i rabunku pod pretekstem COVID-19.”
DOTYCZY: Pandemia COVID-19, przede wszystkim lata 2020–2023; dane o udziałach Johnson & Johnson według zgłoszeń za 2023 r.
Kontekst: Cytat padł 16 lipca 2026 r. w oświadczeniu poselskim w Sejmie, w szerszym wywodzie o rozliczeniach za preparaty przeciw COVID-19 i o wpływie zagranicznych podmiotów na polską politykę. Ten kontekst nie zmienia sensu zaznaczonej tezy: łączy on strukturę akcjonariatu spółek z zarzutem o rzekomej globalnej operacji prowadzonej pod pretekstem pandemii.

BlackRock, Vanguard i State Street rzeczywiście często należą do znaczących inwestorów instytucjonalnych dużych spółek giełdowych, także farmaceutycznych. Nie ma jednak podstaw, by na tej podstawie przedstawiać je jako największych beneficjentów rzekomej globalnej akcji „zniewolenia i rabunku” pod pretekstem COVID-19; pandemia spowodowała olbrzymią nadwyżkę zgonów, a szczepienia wyraźnie zmniejszały śmiertelność.

FAŁSZrolnictwo, handel żywnością i bezpieczeństwo żywności

Nie ma podstaw, by uznawać żywność z Ukrainy i Mercosuru za często zafałszowaną i złej jakości

„Polski rolnik nie może konkurować z towarem zafałszowanym, złym jakościowo, często zdecydowanie tańszym, który pochodzi z takich kierunków jak Mercosur czy Ukraina.”
DOTYCZY: Dane kontrolne za 2023–2025; stan prawny i informacje instytucji unijnych dostępne w dniu wypowiedzi, 15 lipca 2026 r.
Kontekst: Cytat padł podczas sejmowej debaty nad zmianami w przepisach o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Mówca argumentował za silniejszym zwalczaniem fałszowania żywności i ochroną polskich producentów; ten kontekst nie zmienia faktu, że w zaznaczonym fragmencie przypisano importowi z Ukrainy i Mercosuru cechy, których nie potwierdzają dostępne dane.

W pojedynczych partiach importowanej żywności wykrywa się nieprawidłowości, ale nie uzasadnia to przedstawiania towarów z Ukrainy ani z państw Mercosuru jako często zafałszowanych i złej jakości. Żywność z państw trzecich może zostać dopuszczona na rynek UE tylko po spełnieniu unijnych wymogów, a zakwestionowane partie są zatrzymywane.

FAŁSZHistoria – II wojna światowa, Holokaust i zbrodnie OUN-UPA

Nie ma podstaw, by przypisywać ukraińskim nacjonalistom śmierć 600 tys. obywateli polskich

„Upłynęły ponad 3 dekady, od kiedy społeczeństwo polskie zaczęło prosić o uregulowanie problemu propagowania zbrodni ukraińskich nazistów na obywatelach polskich. 600 tys. zamordowanych, w tym ok. 150 tys. Polaków, ponad 400 tys. Żydów.”
DOTYCZY: 1939–1947, ze szczególnym uwzględnieniem niemieckiej okupacji w latach 1941–1944 oraz zbrodni OUN-UPA na Polakach.
Kontekst: Cytat padł 3 lipca 2026 r. w Sejmie, podczas pierwszego czytania prezydenckiego projektu zmian w ustawie o IPN i Kodeksie karnym. Poseł użył historycznego bilansu ofiar jako uzasadnienia potrzeby ograniczenia propagowania symboliki i ideologii związanej z ukraińskim nacjonalizmem; szerszy kontekst nie zmienia sensu liczbowej i sprawczej tezy zawartej w zaznaczonym fragmencie.

Zbrodnie OUN i UPA na ludności polskiej były masowe i zostały udokumentowane, lecz szacunki IPN mówią o 120–134 tys. zabitych Polaków, a nie o około 150 tys. Kluczowo błędne jest przypisanie ukraińskim nacjonalistom ponad 400 tys. zamordowanych Żydów: Zagładę zaplanowały i realizowały przede wszystkim nazistowskie Niemcy, choć część ukraińskich formacji i działaczy uczestniczyła w tych zbrodniach.

FAŁSZZdrowie publiczne i epidemiologia

COVID-19 była realną pandemią, a polskie dane wskazują na dziesiątki tysięcy zgonów

„Nie zabezpieczano przed niebezpieczną pandemią, śmiertelną wirusową infekcją układu oddechowego, ponieważ takiej pandemii nie było. Była tylko pandemia strachu. (Poseł Szymon Hołownia: Co za głupoty gadasz!) Dowodzą tego dane Ministerstwa Zdrowia, NFZ, GIS czy GUS. Marszałek:”
DOTYCZY: Pandemia COVID-19 w Polsce i na świecie, przede wszystkim lata 2020–2021; wypowiedź padła 19 czerwca 2026 r.
Kontekst: Cytat padł w wystąpieniu sejmowym dotyczącym sporu z firmą Pfizer. Szerszy kontekst wyjaśnia, że poseł użył zaprzeczenia istnieniu pandemii jako argumentu w tej sprawie, ale nie zmienia sensu zaznaczonej wypowiedzi o samym COVID-19.

COVID-19 była pandemią w rozumieniu epidemiologicznym, a nie wyłącznie „pandemią strachu”. Dane GUS i Ministerstwa Zdrowia pokazują zarówno bardzo wysoki wzrost liczby zgonów w Polsce w 2020 r., jak i dziesiątki tysięcy zgonów przypisanych COVID-19.

FAŁSZMedycyna i zdrowie publiczne — bezpieczeństwo szczepień

Gardasil nie został przyczynowo powiązany z POTS, niepłodnością ani wskazanymi chorobami autoimmunologicznymi

„Poszkodowane osoby, głównie młode kobiety, twierdzą, że szczepionka Gardasil spowodowała poważne skutki uboczne, takie jak zespół posturalnej tachykardii ortostatycznej, niepłodność, choroby autoimmunologiczne, np. toczeń, stwardnienie rozsiane, czy chroniczne zmęczenie.”
DOTYCZY: Ocena opiera się na danych z badań i nadzoru po wprowadzeniu Gardasilu do użycia w 2006 r., w tym na analizach opublikowanych w latach 2014–2024.
Kontekst: Cytat padł 10 czerwca 2026 r. podczas oświadczenia poselskiego dotyczącego bezpieczeństwa szczepionek przeciw HPV oraz sporów sądowych wokół ich producenta. Szerszy kontekst nie zmienia sensu zaznaczonego fragmentu, który sugeruje związek przyczynowy między Gardasilem a wskazanymi chorobami.

Nie ma wiarygodnych dowodów, że Gardasil powoduje POTS, niepłodność, toczeń, stwardnienie rozsiane czy zespół przewlekłego zmęczenia. Zgłoszenie choroby po szczepieniu lub przekonanie pacjentki o takim związku nie jest dowodem, że szczepienie ją wywołało.

FAŁSZKlimatologia i nauki o atmosferze

CO2 i metan istotnie ocieplają klimat, a kryzys klimatyczny jest potwierdzony obserwacjami

„Mogę z wielkim przekonaniem stwierdzić, że nie ma kryzysu klimatycznego. Niezależnie od tego, jak bardzo może to smucić wiele osób, moje przesłanie brzmi: planeta nie jest w niebezpieczeństwie. Atmosferyczne CO2 i metan mają znikomy wpływ na klimat.”
DOTYCZY: Od okresu przedprzemysłowego, około 1750 r., do 2025 r.; stan wiedzy i obserwacji dostępny 28 maja 2026 r.
Kontekst: Cytat padł podczas oświadczenia poselskiego 28 maja 2026 r. Poseł przedstawił go jako stanowisko przypisywane fizykowi Johnowi Clauserowi, a następnie użył go jako argumentu w sporze o politykę klimatyczną. To przypisanie autorstwa nie zmienia naukowej oceny treści cytatu.

To fałsz. Dwutlenek węgla jest głównym gazem odpowiedzialnym za antropogeniczne ocieplenie, a metan również silnie zwiększa efekt cieplarniany. Skutki ocieplenia, w tym wzrost temperatury, poziomu mórz i szkody powodowane przez ekstremalne zjawiska pogodowe, są już obserwowane.

FAŁSZMedycyna i zdrowie publiczne — bezpieczeństwo szczepień

Wycofane badanie Paula Thomasa nie dowiodło, że nieszczepione dzieci są zdrowsze

„Dr Paul Thomas zbadał ponad 3 tys. dzieci i udowodnił, że nieszczepione dzieci były zdrowsze niż zaszczepione.”
DOTYCZY: Badanie opublikowano 22 listopada 2020 r., a wycofano 22 lipca 2021 r. Ocena uwzględnia stan wiedzy dostępny 16 sierpnia 2026 r.
Kontekst: Cytat padł w oświadczeniu poselskim jako argument przeciw szczepieniom. Odnosi się do publikacji współautorstwa Paula Thomasa z 2020 r.; szerszy kontekst wystąpienia nie zmienia znaczenia tej tezy.

To fałsz. Paul Thomas był współautorem retrospektywnej analizy 3324 pacjentów jednej prywatnej praktyki pediatrycznej, ale publikację wycofano po stwierdzeniu, że jej wnioski nie miały silnego oparcia w danych naukowych.

FAŁSZMedycyna, farmakologia i zdrowie publiczne

Wypowiedź przedstawiciela Bayera nie była przyznaniem, że terapię genową celowo nazwano szczepionką

„Wykładowca firmy farmaceutycznej Bayer na Światowym Szczycie Zdrowia otwarcie, z uśmiechem informuje odnośnie do eksperymentalnych preparatów: mielibyśmy 95% wskaźników odmowy, gdybyśmy powiedzieli ludziom, że to terapia genowa, więc nazwaliśmy je zamiast tego szczepionkami.”
DOTYCZY: 24 października 2021 r. — data wystąpienia na World Health Summit; stan regulacyjny i naukowy aktualny na 16 sierpnia 2026 r.
Kontekst: Cytat padł w oświadczeniu poselskim odnoszącym się do nagrania wystąpienia Stefana Oelricha podczas World Health Summit w Berlinie. Pełny kontekst nagrania pokazuje, że mowa była o społecznej akceptacji innowacji medycznych, a nie o rzekomym przemianowaniu terapii genowej na szczepionki.

Stefan Oelrich rzeczywiście mówił o hipotetycznej 95-procentowej odmowie przyjęcia terapii genowej lub komórkowej. Nie powiedział jednak, że preparaty mRNA nazwano szczepionkami po to, by ukryć ich charakter albo oszukać odbiorców. Szczepionki mRNA przeciw COVID-19 nie są też klasyfikowane jako terapia genowa.

FAŁSZZdrowie publiczne i epidemiologia szczepień

Ankieta z Nowej Zelandii nie wykazała braku astmy i egzemy u nieszczepionych

„Badanie nowozolandzkie na ponad 200 nieszczepionych dzieciach: praktycznie zerowe choroby przewlekłe - brak astmy, brak egzemy, brak napadów padaczkowych, brak cukrzycy.”
DOTYCZY: 1992 r. – przeprowadzenie ankiety; 2005 r. – publikacja przywoływanego opracowania; 12 maja 2026 r. – wypowiedź posła.
Kontekst: Cytat padł w oświadczeniu poselskim dotyczącym rzekomo lepszego zdrowia dzieci całkowicie nieszczepionych oraz zapowiedzi protestu przeciw obowiązkowym szczepieniom. Szerszy kontekst nie zmienia sensu sprawdzanej tezy: miała ona przedstawić konkretną nowozelandzką ankietę jako dowód niemal całkowitego braku chorób przewlekłych u nieszczepionych.

Fałsz. W ankiecie, do której najwyraźniej nawiązuje cytat, w grupie 269 osób określonych jako nieszczepione odnotowano 8 przypadków astmy i 34 przypadki egzemy. Zerowe liczby dotyczyły jedynie cukrzycy i padaczki, więc nie można przedstawiać tych wyników jako „praktycznie zerowych chorób przewlekłych”.

FAŁSZMedycyna i zdrowie publiczne — szczepienia, astma i choroby alergiczne

Cytat łączy wyniki z różnych badań i błędnie przypisuje je jednej pracy z 2017 r.

„Badanie z 2017 r. na ponad 6 tys. uczestników: u dzieci szczepionych występowało 4,5 razy większe ryzyko astmy, 22 razy większe ryzyko potrzeby brania leków na alergię i ponad 30 razy większe ryzyko alergicznego nieżytu nosa.”
DOTYCZY: 2017 r. i 2020 r.; stan publikacji oraz komunikatu wydawcy sprawdzony w sierpniu 2026 r.
Kontekst: Cytat padł 12 maja 2026 r. w oświadczeniu poselskim w Sejmie, jako jeden z argumentów na rzecz twierdzenia, że dzieci nieszczepione są zdrowsze. Szerszy kontekst nie zmienia sensu zaznaczonego fragmentu: przypisuje on trzy wskaźniki jednej pracy z 2017 r. i przedstawia je jako dowód zwiększonego ryzyka u dzieci szczepionych.

Nie było badania z 2017 r. na ponad 6 tys. uczestników, które podało wszystkie trzy przytoczone wyniki. Dane o lekach przeciwalergicznych i alergicznym nieżycie nosa pochodzą z małej ankiety obejmującej 666 dzieci, a wartość 4,49 dotycząca astmy – z innej pracy, opublikowanej w 2020 r.

FAŁSZMedycyna i zdrowie publiczne — bezpieczeństwo szczepień dzieci

Badanie z 2020 r. nie wykazało niższych wskaźników ADHD i alergii u dzieci nieszczepionych

„Badanie z 2020 r. przeprowadzone na 1827 dzieciach: dzieci nieszczepione miały znacznie niższe wskaźniki, jeżeli chodzi o astmę, infekcje ucha, ADHD, alergie i zaburzenia neurorozwojowe.”
DOTYCZY: Publikacja z 2020 r.; stan artykułu i dostępnych przeglądów naukowych na sierpień 2026 r.
Kontekst: Cytat padł w sejmowym oświadczeniu dotyczącym szczepień dzieci, jako jeden z przykładów mających poprzeć szerszą narrację o lepszym zdrowiu osób nieszczepionych. Pełny kontekst nie zmienia sensu cytatu: chodzi o rzekome ustalenia konkretnego badania z 2020 r.

Opis badania jest niezgodny z jego treścią. Publikacja z 2020 r. nie analizowała alergii ani ADHD, a autorzy przyznali, że liczba przypadków ADHD była zbyt mała do rzetelnej analizy. Zawierała też jedynie niekorygowane obserwacje z niereprezentatywnej próby trzech gabinetów pediatrycznych.

FAŁSZZdrowie publiczne i medycyna

Nie ma zakazu szczepień przeciw COVID-19 w wielu stanach USA

„Dodam jeszcze, że z powodu zgonów i poważnych powikłań w Stanach Zjednoczonych tzw. szczepionki przeciw COVID-19 są zabronione w wielu stanach, a w innych nie są zalecane, podobnie jak w wielu innych krajach.”
DOTYCZY: Stan na 26 lutego 2026 r.; wykorzystano regulacje i zalecenia obowiązujące dla sezonu szczepień 2025–2026 oraz informacje o ustawodawstwie stanowym z 2025 r.
Kontekst: Cytat padł 26 lutego 2026 r. w oświadczeniu poselskim, w którym Włodzimierz Skalik odczytywał list dotyczący postępowania przed sądem lekarskim. Sąsiednie fragmenty wypowiedzi wyjaśniają polemiczny kontekst, ale nie zmieniają sensu sprawdzanej tezy o rzekomych zakazach i braku zaleceń dla szczepień przeciw COVID-19.

W USA część stanów ograniczyła możliwość nakładania obowiązku szczepień lub wymagania potwierdzenia szczepienia. Nie są to jednak zakazy stosowania szczepionek przeciw COVID-19. Preparaty te były dopuszczone przez FDA, a CDC zalecało ich stosowanie w indywidualnej decyzji medycznej, szczególnie osobom narażonym na ciężki przebieg choroby.