Weryfikacja · Medycyna i zdrowie publiczne — bezpieczeństwo szczepień dzieci

Badanie z 2020 r. nie wykazało niższych wskaźników ADHD i alergii u dzieci nieszczepionych

Sprawdzany cytat

„Badanie z 2020 r. przeprowadzone na 1827 dzieciach: dzieci nieszczepione miały znacznie niższe wskaźniki, jeżeli chodzi o astmę, infekcje ucha, ADHD, alergie i zaburzenia neurorozwojowe.”
DOTYCZY: Publikacja z 2020 r.; stan artykułu i dostępnych przeglądów naukowych na sierpień 2026 r.
Kontekst cytatuCytat padł w sejmowym oświadczeniu dotyczącym szczepień dzieci, jako jeden z przykładów mających poprzeć szerszą narrację o lepszym zdrowiu osób nieszczepionych. Pełny kontekst nie zmienia sensu cytatu: chodzi o rzekome ustalenia konkretnego badania z 2020 r.
Opis badania jest niezgodny z jego treścią. Publikacja z 2020 r. nie analizowała alergii ani ADHD, a autorzy przyznali, że liczba przypadków ADHD była zbyt mała do rzetelnej analizy. Zawierała też jedynie niekorygowane obserwacje z niereprezentatywnej próby trzech gabinetów pediatrycznych.

Dlaczego to fałsz

To fałsz, ponieważ cytat przypisuje publikacji z 2020 r. wyniki dotyczące ADHD i alergii, których badanie nie dostarczyło. Artykuł Briana Hookera i Neila Millera dotyczył wyłącznie opóźnień rozwojowych, astmy, zapaleń ucha oraz wybranych nieinfekcyjnych chorób przewodu pokarmowego. Autorzy wprost napisali, że przypadków autyzmu oraz ADD/ADHD było w badanych gabinetach zbyt mało, by przeprowadzić rzetelną analizę statystyczną. Liczba 1827 również nie występuje w tekście tej publikacji. W pracy odnotowano niekorygowane zależności statystyczne między szczepieniem przed ukończeniem pierwszego roku życia a trzema z analizowanych rozpoznań: astmą, opóźnieniami rozwojowymi i zapaleniami ucha. Nie oznacza to jednak, że szczepienia były ich przyczyną ani że dzieci nieszczepione były zdrowsze. Autorzy korzystali z wygodnej, niereprezentatywnej próby trzech praktyk pediatrycznych i nie uwzględnili ważnych czynników mogących wpływać zarówno na szczepienia, jak i rozpoznawanie chorób, takich jak dane okołoporodowe czy cechy rodzinne. Sama definicja „nieszczepionych” także nie oznaczała dzieci, które nigdy nie otrzymały szczepionki. Do tej grupy zaliczano dzieci bez dawki do ukończenia pierwszego roku życia i 15 dni; według autorów ponad 16% z nich dostało pierwszą szczepionkę później. Publikacja nie pozwala więc na prosty wniosek o zdrowiu dzieci całkowicie nieszczepionych. Znaczenie tej pracy dodatkowo ogranicza jej obecny status. 18 maja 2026 r., sześć dni po sejmowym wystąpieniu, wydawca opublikował ostrzeżenie redakcyjne i poinformował, że artykuł jest objęty postępowaniem wyjaśniającym. Nie jest to jeszcze wycofanie publikacji, ale nie pozwala przedstawiać jej jako pewnego i rozstrzygającego dowodu. Duże, lepiej zaprojektowane badanie kohortowe obejmujące ponad 1,2 mln dzieci w Danii nie stwierdziło wzrostu ryzyka astmy, chorób alergicznych, ADHD, autyzmu ani innych badanych zaburzeń neurorozwojowych w związku z wczesnodziecięcą ekspozycją na szczepionki zawierające adiuwant glinowy. Światowa Organizacja Zdrowia, po przeglądzie najnowszych badań, podtrzymała też wniosek, że wysokiej jakości dowody nie wskazują na związek przyczynowy szczepień z autyzmem.

Źródła wykorzystane w weryfikacji

  1. Analysis of health outcomes in vaccinated and unvaccinated children: Developmental delays, asthma, ear infections and gastrointestinal disordersSAGE Open Medicine · 27 maja 2020 r. · SCIENTIFIC
    To publikacja, do której odnosi się cytat, więc pozwala sprawdzić jej faktyczny zakres, liczebność i deklarowane ograniczenia.
    Co potwierdza: Artykuł analizował opóźnienia rozwojowe, astmę, zapalenia ucha i wybrane choroby przewodu pokarmowego, a nie alergie ani ADHD. Autorzy wskazali, że przypadków ADD/ADHD było zbyt mało do rzetelnej analizy, a wyniki były niekorygowanymi obserwacjami z wygodnej próby trzech praktyk.
  2. Expression of concern: Analysis of health outcomes in vaccinated and unvaccinated children: Developmental delays, asthma, ear infections and gastrointestinal disordersSAGE Open Medicine · 18 maja 2026 r. · OFFICIAL
    Pokazuje aktualny status redakcyjny publikacji wykorzystywanej w cytacie.
    Co potwierdza: Wydawca poinformował, że artykuł z 2020 r. jest objęty postępowaniem wyjaśniającym, i opublikował ostrzeżenie redakcyjne obowiązujące do czasu podjęcia ostatecznej decyzji.
  3. Aluminum-Adsorbed Vaccines and Chronic Diseases in Childhood: A Nationwide Cohort StudyAnnals of Internal Medicine / PubMed · 15 lipca 2025 r.; wydanie październik 2025 r. · SCIENTIFIC
    To duże badanie populacyjne, które bezpośrednio obejmowało m.in. astmę, alergie, ADHD i zaburzenia ze spektrum autyzmu.
    Co potwierdza: Kohorta 1 224 176 dzieci z duńskich rejestrów nie wykazała zwiększonego ryzyka żadnego z 50 ocenianych zaburzeń, w tym astmy, alergii, ADHD i autyzmu, w związku z wczesnodziecięcą ekspozycją na glin ze szczepionek.
  4. Statement of the WHO Global Advisory Committee on Vaccine Safety on vaccines and autismŚwiatowa Organizacja Zdrowia · 11 grudnia 2025 r. · OFFICIAL
    Stanowi aktualne podsumowanie oceny jakości dowodów dotyczących szczepień i zaburzeń neurorozwojowych.
    Co potwierdza: Komitet WHO po przeglądzie badań z lat 2010–2025 podtrzymał wniosek, że wysokiej jakości dowody nie wskazują na związek przyczynowy szczepień dziecięcych z autyzmem; uwzględnił także duże badanie duńskie dotyczące 50 chorób przewlekłych.