Weryfikacja · rolnictwo, handel żywnością i bezpieczeństwo żywności

Nie ma podstaw, by uznawać żywność z Ukrainy i Mercosuru za często zafałszowaną i złej jakości

Sprawdzany cytat

„Polski rolnik nie może konkurować z towarem zafałszowanym, złym jakościowo, często zdecydowanie tańszym, który pochodzi z takich kierunków jak Mercosur czy Ukraina.”
DOTYCZY: Dane kontrolne za 2023–2025; stan prawny i informacje instytucji unijnych dostępne w dniu wypowiedzi, 15 lipca 2026 r.
Kontekst cytatuCytat padł podczas sejmowej debaty nad zmianami w przepisach o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Mówca argumentował za silniejszym zwalczaniem fałszowania żywności i ochroną polskich producentów; ten kontekst nie zmienia faktu, że w zaznaczonym fragmencie przypisano importowi z Ukrainy i Mercosuru cechy, których nie potwierdzają dostępne dane.
W pojedynczych partiach importowanej żywności wykrywa się nieprawidłowości, ale nie uzasadnia to przedstawiania towarów z Ukrainy ani z państw Mercosuru jako często zafałszowanych i złej jakości. Żywność z państw trzecich może zostać dopuszczona na rynek UE tylko po spełnieniu unijnych wymogów, a zakwestionowane partie są zatrzymywane.

Dlaczego to fałsz

Zasadniczy przekaz cytatu jest fałszywy, ponieważ uogólnia przypadki nieprawidłowości na żywność pochodzącą z Ukrainy i z państw Mercosuru jako całości. Istnieją udokumentowane przypadki zakwestionowania importowanych partii — także ukraińskich — lecz nie są one dowodem, że towary z tych kierunków są „często” zafałszowane albo złej jakości. W Unii Europejskiej importowana żywność podlega przepisom bezpieczeństwa, jakości i identyfikowalności. Rozporządzenie UE 2017/625 nakazuje prowadzenie kontroli towarów wwożonych do Unii na podstawie ryzyka, a dla części kategorii przewiduje kontrole na granicznych punktach kontroli. Komisja Europejska podkreśla, że wymogi dotyczą zarówno produktów unijnych, jak i sprowadzanych z państw trzecich; do obrotu powinny trafiać wyłącznie produkty zgodne z prawem. Polskie dane dotyczące Ukrainy pokazują skalę problemu inną niż sugerowana w cytacie. W 2023 r. IJHARS skontrolowała 19 632 partie artykułów rolno-spożywczych z Ukrainy i zakazała wprowadzenia do obrotu 272 partii, czyli około 1,4 proc. skontrolowanych. Wśród powodów były m.in. błędy w znakowaniu, obecność szkodników czy niedeklarowane GMO. Zakwestionowane partie nie mogły zostać sprzedane w Polsce ani w UE. Również nowsze dane nie potwierdzają tezy o powszechnie złej jakości importu. Do 31 sierpnia 2025 r. IJHARS skontrolowała 51 145 partii żywności ze wszystkich państw trzecich i wydała decyzje zakazujące obrotu wobec 90 partii, czyli około 0,18 proc. skontrolowanych. Inspekcja wskazywała, że nieprawidłowości dotyczyły głównie oznakowania, choć zdarzały się też poważniejsze przypadki, takie jak pleśń, szkodniki czy przekroczenia parametrów. Nie przedstawiono natomiast danych, które pozwalałyby zbiorczo uznać produkty z państw Mercosuru i Ukrainy za często fałszowane, niskiej jakości oraz zdecydowanie tańsze od polskich odpowiedników. Mercosur nie jest też jednym producentem ani jedną kategorią towarów, a poziom cen i presja konkurencyjna zależą od konkretnego produktu, sezonu, kosztów transportu, kursów walut i warunków handlu. Niższa cena wybranej partii nie dowodzi ani fałszerstwa, ani gorszej jakości. Dlatego trafne jest mówienie o potrzebie skutecznych kontroli importu, ale nie o częstym zafałszowaniu żywności z całych tych kierunków.

Źródła wykorzystane w weryfikacji

  1. Co warto wiedzieć o granicznej kontroli żywności (Q&A)Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych · 2024 · OFFICIAL
    Co potwierdza: IJHARS podaje, że w 2023 r. zakazano obrotu 272 z 19 632 skontrolowanych partii z Ukrainy, czyli około 1,4 proc. Zakwestionowane partie nie mogły trafić na rynek Polski i UE.
  2. Official controls on imported productsKomisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności · 23 lutego 2026 · OFFICIAL
    Co potwierdza: Komisja opisuje system kontroli importu, którego celem jest zapewnienie, by importowana żywność spełniała takie same wysokie standardy jak żywność produkowana w UE.
  3. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 w sprawie kontroli urzędowychEUR-Lex · 7 kwietnia 2017 · PRIMARY
    Co potwierdza: Akt prawny ustanawia zasady kontroli urzędowych towarów wprowadzanych do UE, w tym kontroli opartych na ryzyku oraz kontroli granicznych dla określonych kategorii produktów.
  4. Importowana żywność pod lupą IJHARS. Kontrole to odpowiedź na obawy dotyczące jakości produktów, które trafiają na polski rynekMinisterstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi · 8 września 2025 · OFFICIAL
    Co potwierdza: Do 31 sierpnia 2025 r. IJHARS skontrolowała 51 145 partii żywności z państw trzecich i wydała 76 decyzji zakazujących obrotu 90 partiami. Materiał opisuje zarówno najczęstsze błędy w oznakowaniu, jak i poważniejsze niezgodności.