Nie ma podstaw, by przypisywać ukraińskim nacjonalistom śmierć 600 tys. obywateli polskich

Zasadniczy przekaz cytatu jest fałszywy, ponieważ łączy w jedną liczbę 600 tys. ofiar i przypisuje ją „ukraińskim nazistom”, choć dostępne ustalenia nie potwierdzają takiego bilansu ani takiego przypisania odpowiedzialności. Zbrodnie ukraińskich nacjonalistów wobec Polaków były realne, masowe i stanowią jedną z najcięższych zbrodni na obywatelach II Rzeczypospolitej. Nie uzasadnia to jednak podawania liczby 600 tys. jako liczby ich ofiar. W wydanym przez IPN zbiorze dokumentów podano, że na Kresach Południowo-Wschodnich II RP w latach 1939–1947 z rąk OUN-UPA zginęło, według danych szacunkowych, od 120 do 134 tys. Polaków. Liczba „około 150 tys.” wykracza więc ponad przytoczony przez IPN przedział. Co ważniejsze, nie można uzyskać liczby 600 tys. przez automatyczne dopisanie setek tysięcy żydowskich ofiar Zagłady do bilansu zbrodni OUN i UPA. Badania nad Holokaustem nie pozostawiają wątpliwości, że OUN, jej milicje, część ukraińskiej policji pomocniczej oraz później UPA uczestniczyły w przemocy antyżydowskiej. Udokumentowano udział działaczy OUN-B i ukraińskiej milicji m.in. w pogromie lwowskim w lipcu 1941 r.; formacje te działały jednak w warunkach niemieckiej okupacji i w ramach przemocy rozpalanej oraz organizowanej przez niemieckie władze. Nie oznacza to, że można przypisać im sprawstwo śmierci „ponad 400 tys. Żydów”. Amerykańskie Muzeum Holokaustu wskazuje, że eksterminację Żydów na okupowanych terenach ZSRR prowadziły niemieckie władze okupacyjne, SS i policja, korzystając z pomocy lokalnych formacji pomocniczych. W okupowanej Galicji około 345 tys. osób, głównie Żydów galicyjskich, Niemcy deportowali do swoich ośrodków zagłady, przede wszystkim do Bełżca i Sobiboru; na miejscu działały też niemieckie formacje, wspierane przez ukraińską policję pomocniczą. To pokazuje zarówno skalę współudziału części miejscowych formacji, jak i zasadniczy fakt: sprawcą i organizatorem Zagłady były nazistowskie Niemcy, a nie samodzielnie OUN czy UPA. W rezultacie cytat zaciera różnicę między udokumentowanym udziałem części ukraińskich nacjonalistów i kolaboracyjnych formacji w zbrodniach a przypisaniem im całego, niepotwierdzonego bilansu 600 tys. zamordowanych obywateli Polski. Taki zbiorczy rachunek nie ma oparcia w przywołanych ustaleniach historycznych.