Weryfikacja · Medycyna, farmakologia i zdrowie publiczne
Wypowiedź przedstawiciela Bayera nie była przyznaniem, że terapię genową celowo nazwano szczepionką
Sprawdzany cytat
„Wykładowca firmy farmaceutycznej Bayer na Światowym Szczycie Zdrowia otwarcie, z uśmiechem informuje odnośnie do eksperymentalnych preparatów: mielibyśmy 95% wskaźników odmowy, gdybyśmy powiedzieli ludziom, że to terapia genowa, więc nazwaliśmy je zamiast tego szczepionkami.”
DOTYCZY: 24 października 2021 r. — data wystąpienia na World Health Summit; stan regulacyjny i naukowy aktualny na 16 sierpnia 2026 r.
Kontekst cytatuCytat padł w oświadczeniu poselskim odnoszącym się do nagrania wystąpienia Stefana Oelricha podczas World Health Summit w Berlinie. Pełny kontekst nagrania pokazuje, że mowa była o społecznej akceptacji innowacji medycznych, a nie o rzekomym przemianowaniu terapii genowej na szczepionki.
Stefan Oelrich rzeczywiście mówił o hipotetycznej 95-procentowej odmowie przyjęcia terapii genowej lub komórkowej. Nie powiedział jednak, że preparaty mRNA nazwano szczepionkami po to, by ukryć ich charakter albo oszukać odbiorców. Szczepionki mRNA przeciw COVID-19 nie są też klasyfikowane jako terapia genowa.
Dlaczego to fałsz
To fałszywa interpretacja autentycznego nagrania z World Health Summit w Berlinie z 24 października 2021 r. Stefan Oelrich, wówczas członek zarządu Bayera i szef działu farmaceutycznego firmy, mówił o tym, że pandemia zwiększyła społeczną otwartość na innowacje biomedyczne. W tym kontekście wspomniał o szczepionkach mRNA oraz o rozwijanych przez Bayer terapiach komórkowych i genowych.
W nagraniu pada także zdanie o hipotetycznym sondażu: Oelrich stwierdził, że gdyby dwa lata wcześniej zapytać ludzi, czy zgodziliby się na wstrzyknięcie terapii genowej lub komórkowej, odmowa mogłaby sięgnąć 95 proc. Nie powiedział jednak, że taki odsetek dotyczył szczepionek mRNA ani że produkty te zostały przemianowane na szczepionki, aby ominąć sprzeciw społeczny. To kluczowe dopowiedzenie nie występuje w jego wypowiedzi.
Cytat łączy więc prawdziwy fragment o hipotetycznej niechęci wobec terapii genowej i komórkowej z nieprawdziwym wnioskiem o celowym ukrywaniu nazwy oraz właściwości preparatów mRNA. Oelrich nie ogłaszał, że Bayer lub producenci szczepionek oszukali opinię publiczną przez zmianę nazewnictwa.
Również medyczna i prawna część tej narracji jest błędna. Szczepionki przeciw chorobom zakaźnym są w prawie unijnym wyłączone z kategorii produktów terapii genowej. Europejska Agencja Leków wyjaśnia, że szczepionki mRNA przeciw COVID-19 nie są terapią genową, ponieważ nie mają na celu naprawiania, korygowania ani modyfikowania ludzkich genów. Ich mRNA dostarcza przejściowej instrukcji wytworzenia antygenu, po czym ulega rozpadowi; nie zmienia DNA osoby zaszczepionej.
Określenie tych preparatów jako „eksperymentalnych” także zaciera istotny kontekst. W dniu wystąpienia Oelricha szczepionki Comirnaty i Spikevax miały już w Unii Europejskiej warunkowe pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, wydane po ocenie jakości, bezpieczeństwa i skuteczności. Warunkowe pozwolenie oznaczało obowiązek dalszego dostarczania danych i ścisłe monitorowanie, a nie ukrycie eksperymentu pod nazwą szczepionki.
Źródła wykorzystane w weryfikacji
- Speech by Stefan Oelrich (World Health Summit 2021)Komisja Europejska, Speech Repository · 24 października 2021 r. · OFFICIALOficjalna strona Komisji Europejskiej identyfikuje wystąpienie Oelricha, jego datę, miejsce i pełne nagranie wydarzenia.Co potwierdza: Potwierdza, że Stefan Oelrich wystąpił na World Health Summit w Berlinie 24 października 2021 r. oraz wskazuje nagranie całego wydarzenia.
- World Health Summit 2021: A Look BackWorld Health Summit · 2021 r. · OFFICIALMateriał organizatora pozwala potwierdzić charakter wydarzenia oraz funkcję Oelricha jako mówcy reprezentującego Bayer.Co potwierdza: W publikacji podsumowującej szczyt Oelrich jest wymieniony jako członek zarządu Bayera i szef działu farmaceutycznego, który przemawiał podczas ceremonii otwarcia.
- No, la Bayer non ha ammesso che i vaccini anti-Covid sono una terapia genicaFacta · 29 czerwca 2022 r. · SECONDARYArtykuł zestawia rozpowszechniany skrót z pełnym nagraniem i precyzyjnie odtwarza kolejność oraz sens słów Oelricha.Co potwierdza: Opisuje, że Oelrich mówił o hipotetycznej 95-procentowej odmowie terapii genowej lub komórkowej, lecz nie twierdził, że szczepionki mRNA zostały tak nazwane w celu wprowadzenia ludzi w błąd.
- Dyrektywa 2001/83/WE: wspólnotowy kodeks odnoszący się do produktów leczniczych stosowanych u ludziEUR-Lex · wersja skonsolidowana z 16 listopada 2012 r. · OFFICIALTo podstawa prawna określająca w Unii Europejskiej różnicę między produktem terapii genowej a szczepionką przeciw chorobie zakaźnej.Co potwierdza: Definicja produktu terapii genowej wyraźnie stanowi, że produkty tej kategorii nie obejmują szczepionek przeciw chorobom zakaźnym.
- COVID-19 vaccines: key factsEuropejska Agencja Leków · strona zaktualizowana w 2026 r. · OFFICIALEuropejski regulator bezpośrednio wyjaśnia klasyfikację szczepionek mRNA przeciw COVID-19.Co potwierdza: EMA stwierdza, że szczepionka przeciw chorobie zakaźnej nie jest terapią genową, ponieważ nie ma na celu przywracania, korygowania ani modyfikowania ludzkich genów.
- Statement for healthcare professionals: How COVID-19 vaccines are regulated for safety and effectivenessŚwiatowa Organizacja Zdrowia i ICMRA · 17 maja 2022 r. · OFFICIALDokument objaśnia mechanizm działania szczepionek mRNA i zasady ich oceny oraz monitorowania przez regulatorów.Co potwierdza: WHO podaje, że mRNA ze szczepionki nie wbudowuje się w geny odbiorcy, rozpada się w ciągu tygodni i służy komórkom jako instrukcja do wytworzenia białka wirusowego.
- ComirnatyEuropejska Agencja Leków · ostatnia aktualizacja: 10 września 2025 r. · OFFICIALKarta produktu EMA pozwala zweryfikować status szczepionki mRNA w UE w okresie, do którego odnosi się wypowiedź.Co potwierdza: EMA wskazuje, że Comirnaty uzyskała warunkowe pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w całej Unii Europejskiej 21 grudnia 2020 r. oraz podlegała planowi zarządzania ryzykiem i ciągłemu monitorowaniu.