Weryfikacja · Zdrowie publiczne i epidemiologia szczepień
Ankieta z Nowej Zelandii nie wykazała braku astmy i egzemy u nieszczepionych
Sprawdzany cytat
„Badanie nowozolandzkie na ponad 200 nieszczepionych dzieciach: praktycznie zerowe choroby przewlekłe - brak astmy, brak egzemy, brak napadów padaczkowych, brak cukrzycy.”
DOTYCZY: 1992 r. – przeprowadzenie ankiety; 2005 r. – publikacja przywoływanego opracowania; 12 maja 2026 r. – wypowiedź posła.
Kontekst cytatuCytat padł w oświadczeniu poselskim dotyczącym rzekomo lepszego zdrowia dzieci całkowicie nieszczepionych oraz zapowiedzi protestu przeciw obowiązkowym szczepieniom. Szerszy kontekst nie zmienia sensu sprawdzanej tezy: miała ona przedstawić konkretną nowozelandzką ankietę jako dowód niemal całkowitego braku chorób przewlekłych u nieszczepionych.
Fałsz. W ankiecie, do której najwyraźniej nawiązuje cytat, w grupie 269 osób określonych jako nieszczepione odnotowano 8 przypadków astmy i 34 przypadki egzemy. Zerowe liczby dotyczyły jedynie cukrzycy i padaczki, więc nie można przedstawiać tych wyników jako „praktycznie zerowych chorób przewlekłych”.
Dlaczego to fałsz
Cytat jest fałszywy, ponieważ nowozelandzka ankieta, do której odpowiadają podana liczebność i wymienione choroby, nie wykazała ani braku astmy, ani braku egzemy w grupie nieszczepionej. W tabeli wyników dla 269 osób określonych jako nieszczepione zapisano 8 przypadków astmy, czyli 2,97 proc., oraz 34 przypadki egzemy, czyli 12,64 proc. Nie odnotowano natomiast cukrzycy i padaczki.
Nie jest więc zgodne z danymi stwierdzenie o „praktycznie zerowych chorobach przewlekłych” połączone z wyliczeniem „brak astmy, brak egzemy”. To właśnie astma i egzema były w tej ankiecie jednymi z najczęściej wskazywanych problemów zdrowotnych w grupie nieszczepionej.
Przywoływany materiał nie był też badaniem populacyjnym pozwalającym ocenić wpływ szczepień na zdrowie. Była to ankieta rozprowadzana wśród członków organizacji sprzeciwiającej się szczepieniom, ich znajomych i współpracowników. Autorzy zaznaczyli, że taki sposób doboru uczestników wiąże się z istotnym ryzykiem błędu. Badani mieli od dwóch tygodni do 46 lat, a w grupie nieszczepionej przeważały osoby młodsze, co dodatkowo utrudnia porównania.
Znacznie mocniejsze dowody pochodzą z przeglądów wielu badań. Metaanalizy nie wykazały, by rutynowe szczepienia zwiększały ryzyko późniejszej astmy, egzemy lub innych chorób alergicznych. Nie potwierdzają zatem wniosku, że brak szczepień miałby chronić dzieci przed tymi schorzeniami.
Źródła wykorzystane w weryfikacji
- Unvaccinated Children Are HealthierSue Claridge / materiał Immunisation Awareness Society, kopia archiwalna · 2005 r.; dotyczy ankiety z 1992 r. · PRIMARYTo materiał odpowiadający liczebności i zestawowi chorób z cytatu, dlatego pozwala sprawdzić, co faktycznie wykazała przywoływana ankieta.Co potwierdza: Opisuje ankietę obejmującą 269 osób nieszczepionych oraz podaje w tej grupie 8 przypadków astmy i 34 przypadki egzemy; po 0 przypadków wskazano dla cukrzycy i padaczki. Dokument przyznaje też, że kwestionariusze rozprowadzano przez członków IAS, ich znajomych i współpracowników oraz że taki dobór obciążony był silnym błędem.
- Childhood vaccination and allergy: A systematic review and meta-analysisAllergy / PubMed · 20 marca 2021 r. · SCIENTIFICPrzegląd systematyczny zestawia wyniki badań nad związkiem szczepień dziecięcych z astmą, egzemą i innymi chorobami alergicznymi.Co potwierdza: Autorzy uwzględnili 35 publikacji z badań kohortowych i 7 randomizowanych badań klinicznych. Nie znaleźli dowodów, by powszechnie stosowane szczepienia dziecięce zwiększały ryzyko późniejszej choroby alergicznej.
- Is childhood vaccination associated with asthma? A meta-analysis of observational studiesPediatrics / PubMed · listopad 2007 r. · SCIENTIFICMetaanaliza badań porównujących dzieci szczepione i nieszczepione odnosi się bezpośrednio do sugestii, że szczepienia powodują astmę.Co potwierdza: Analiza objęła siedem badań szczepienia przeciw krztuścowi i pięć badań szczepienia BCG, łącznie ponad 228 tys. uczestników. Nie wykazała istotnego statystycznie związku między tymi szczepieniami a ryzykiem astmy w dzieciństwie i okresie dojrzewania.
- Vaccines do not cause atopic dermatitis: A systematic review and meta-analysisVaccine / PubMed · 27 lutego 2021 r. · SCIENTIFICŹródło dotyczy egzemy, która została w cytacie bezpodstawnie przedstawiona jako nieobecna u nieszczepionych i domyślnie związana ze szczepieniami.Co potwierdza: Przegląd objął 44 badania, z których 37 weszło do metaanalizy. Nie stwierdzono związku między żadnym analizowanym schematem szczepień, także wieloma szczepieniami, a rozwojem atopowego zapalenia skóry.
- Vaccine Safety and False Contraindications to Vaccination – Training manualŚwiatowa Organizacja Zdrowia, Biuro Regionalne dla Europy · 2017 r. · OFFICIALOficjalny podręcznik WHO odnosi się do rozpowszechnianego twierdzenia o związku szczepień z chorobami alergicznymi, w tym astmą.Co potwierdza: WHO wskazuje, że nie ma dowodów, aby szczepienia powodowały lub nasilały choroby alergiczne, takie jak astma, i podkreśla znaczenie szczepień także u dzieci chorujących na astmę.