Weryfikacja · Medycyna i zdrowie publiczne — szczepienia, astma i choroby alergiczne

Cytat łączy wyniki z różnych badań i błędnie przypisuje je jednej pracy z 2017 r.

Sprawdzany cytat

„Badanie z 2017 r. na ponad 6 tys. uczestników: u dzieci szczepionych występowało 4,5 razy większe ryzyko astmy, 22 razy większe ryzyko potrzeby brania leków na alergię i ponad 30 razy większe ryzyko alergicznego nieżytu nosa.”
DOTYCZY: 2017 r. i 2020 r.; stan publikacji oraz komunikatu wydawcy sprawdzony w sierpniu 2026 r.
Kontekst cytatuCytat padł 12 maja 2026 r. w oświadczeniu poselskim w Sejmie, jako jeden z argumentów na rzecz twierdzenia, że dzieci nieszczepione są zdrowsze. Szerszy kontekst nie zmienia sensu zaznaczonego fragmentu: przypisuje on trzy wskaźniki jednej pracy z 2017 r. i przedstawia je jako dowód zwiększonego ryzyka u dzieci szczepionych.
Nie było badania z 2017 r. na ponad 6 tys. uczestników, które podało wszystkie trzy przytoczone wyniki. Dane o lekach przeciwalergicznych i alergicznym nieżycie nosa pochodzą z małej ankiety obejmującej 666 dzieci, a wartość 4,49 dotycząca astmy – z innej pracy, opublikowanej w 2020 r.

Dlaczego to fałsz

To fałszywa teza, ponieważ łączy liczby z dwóch odrębnych publikacji i przypisuje je jednemu badaniu z 2017 r. Nie zgadza się też podana liczba uczestników. Praca z 2017 r., z której pochodzą wartości dotyczące leków przeciwalergicznych i alergicznego nieżytu nosa, objęła nie ponad 6 tys. osób, lecz 666 dzieci w wieku od 6 do 12 lat. Autorzy zestawili 405 dzieci szczepionych z 261 nieszczepionymi. W tej ankiecie odnotowano iloraz szans 21,5 dla stosowania leków na alergię oraz 30,1 dla rozpoznania alergicznego nieżytu nosa. Nie były to jednak miary ryzyka zachorowania ani wyniki reprezentatywnego badania populacyjnego. Sama publikacja wskazuje, że była to niereprezentatywna, dogodnie dobrana grupa dzieci uczonych w domu. Dane przekazywały anonimowo matki, a autorzy nie mogli ich zweryfikować w dokumentacji medycznej. Wynik dotyczący alergicznego nieżytu nosa oparto ponadto na 42 rozpoznaniach w grupie szczepionej i jednym w grupie nieszczepionej, co wiązało się z bardzo szerokim przedziałem niepewności. Liczba około 4,5 dotycząca astmy pochodzi natomiast z innej pracy: opublikowanej w 2020 r. analizy danych z trzech amerykańskich praktyk pediatrycznych. Autorzy podali tam iloraz szans 4,49 dla astmy po szczepieniu przed ukończeniem pierwszego roku życia. Badanie obejmowało 4821 dzieci, ale nie analizowało jednocześnie stosowania leków przeciwalergicznych ani alergicznego nieżytu nosa. Nie może więc być źródłem całego przytoczonego zestawu danych. Publikacja ta jest obecnie objęta formalnym wyrażeniem zaniepokojenia wydawcy i pozostaje przedmiotem postępowania wyjaśniającego. Wyniki pojedynczych obserwacyjnych analiz, zwłaszcza opartych na niereprezentatywnych próbach lub podatnych na różnice w korzystaniu z opieki zdrowotnej, nie dowodzą, że szczepienia powodują astmę czy alergie. Przegląd systematyczny z metaanalizą badań nad rutynowymi szczepieniami dziecięcymi nie znalazł dowodów, by zwiększały one późniejsze ryzyko chorób alergicznych.

Źródła wykorzystane w weryfikacji

  1. Pilot comparative study on the health of vaccinated and unvaccinated 6- to 12-year-old U.S. childrenJournal of Translational Science · 2017 · SCIENTIFIC
    To publikacja, z której pochodzą przytoczone w cytacie wartości dotyczące stosowania leków na alergię i alergicznego nieżytu nosa.
    Co potwierdza: Artykuł opisuje dogodnie dobraną próbę 666 dzieci, a nie ponad 6 tys. W tabelach podaje iloraz szans 21,5 dla stosowania leków przeciwalergicznych i 30,1 dla alergicznego nieżytu nosa; nie zawiera analogicznego wyniku 4,5 dla astmy.
  2. Analysis of health outcomes in vaccinated and unvaccinated children: Developmental delays, asthma, ear infections and gastrointestinal disordersSAGE Open Medicine · 2020-05-27 · SCIENTIFIC
    Źródło pozwala ustalić, skąd pochodzi wartość 4,49 odnoszona do astmy.
    Co potwierdza: Autorzy analizowali dane z trzech praktyk pediatrycznych i podali iloraz szans 4,49 dla astmy po szczepieniu przed ukończeniem pierwszego roku życia. Badanie dotyczyło innych wyników niż alergiczny nieżyt nosa i stosowanie leków przeciwalergicznych.
  3. Expression of concern: Analysis of health outcomes in vaccinated and unvaccinated children: Developmental delays, asthma, ear infections and gastrointestinal disordersSAGE Open Medicine · 2026 · OFFICIAL
    Oficjalny komunikat wydawcy określa aktualny status publikacji z 2020 r.
    Co potwierdza: Wydawca poinformował, że artykuł z 2020 r. jest objęty wyrażeniem zaniepokojenia i znajduje się w trakcie postępowania wyjaśniającego.
  4. Childhood vaccination and allergy: A systematic review and meta-analysisPediatric Allergy and Immunology · 2021 · SCIENTIFIC
    Przegląd systematyczny ocenia całokształt dostępnych badań, a nie pojedynczą małą analizę obserwacyjną.
    Co potwierdza: Autorzy nie znaleźli dowodów, że powszechnie stosowane szczepienia dziecięce wiążą się ze zwiększonym ryzykiem późniejszych chorób alergicznych.
  5. Oświadczenie poselskie Włodzimierza Skalika z 12 maja 2026 r.Kancelaria Sejmu · 2026-05-12 · OFFICIAL
    Oficjalny zapis pozwala potwierdzić brzmienie cytatu i jego kontekst parlamentarny.
    Co potwierdza: Zapis Sejmu zawiera przytoczone stwierdzenie jako element wypowiedzi o rzekomo lepszym zdrowiu dzieci nieszczepionych.