Weryfikacja · Zdrowie publiczne, pandemia COVID-19 i rynek kapitałowy

Duże udziały funduszy w spółkach farmaceutycznych nie dowodzą „akcji zniewolenia” pod pretekstem COVID-19

Sprawdzany cytat

„Firmy tworzące wielką trójkę należącą do szlachty jerozolimskiej, BlackRock, Vanguard, State Street, są największymi udziałowcami globalnych korporacji farmaceutycznych. Są one również największymi beneficjentami globalnej akcji zniewolenia i rabunku pod pretekstem COVID-19.”
DOTYCZY: Pandemia COVID-19, przede wszystkim lata 2020–2023; dane o udziałach Johnson & Johnson według zgłoszeń za 2023 r.
Kontekst cytatuCytat padł 16 lipca 2026 r. w oświadczeniu poselskim w Sejmie, w szerszym wywodzie o rozliczeniach za preparaty przeciw COVID-19 i o wpływie zagranicznych podmiotów na polską politykę. Ten kontekst nie zmienia sensu zaznaczonej tezy: łączy on strukturę akcjonariatu spółek z zarzutem o rzekomej globalnej operacji prowadzonej pod pretekstem pandemii.
BlackRock, Vanguard i State Street rzeczywiście często należą do znaczących inwestorów instytucjonalnych dużych spółek giełdowych, także farmaceutycznych. Nie ma jednak podstaw, by na tej podstawie przedstawiać je jako największych beneficjentów rzekomej globalnej akcji „zniewolenia i rabunku” pod pretekstem COVID-19; pandemia spowodowała olbrzymią nadwyżkę zgonów, a szczepienia wyraźnie zmniejszały śmiertelność.

Dlaczego to fałsz

Sedno tej wypowiedzi jest fałszywe, ponieważ łączy prawdziwy fakt o obecności wielkich zarządzających aktywami w akcjonariatach wielu korporacji z nieudowodnioną tezą o zaplanowanej „akcji zniewolenia i rabunku” pod pretekstem COVID-19. Nie przedstawiono wiarygodnych dowodów ani na istnienie takiej akcji, ani na to, że właśnie BlackRock, Vanguard i State Street były jej największymi beneficjentami. Trzy wskazane podmioty są dużymi zarządzającymi aktywami. To znaczy, że akcje wielu spółek znajdują się w funduszach i portfelach prowadzonych przede wszystkim na rzecz klientów: inwestorów indywidualnych, funduszy emerytalnych i instytucji. BlackRock opisuje swoją rolę jako zarządzanie aktywami klientów, a Vanguard działa w strukturze, w której spółka należy do funduszy należących do ich uczestników. Sam fakt wykazania udziałów przez zarządzającego aktywami nie oznacza więc, że cały ekonomiczny efekt wzrostu lub spadku kursu akcji przypada tej firmie. To prawda, że w niektórych wielkich spółkach farmaceutycznych te trzy grupy należą do największych akcjonariuszy instytucjonalnych. Przykładowo w dokumentacji Johnson & Johnson Vanguard wykazał 9,53 proc. akcji, BlackRock 7,7 proc., a State Street 5,52 proc. Nie pozwala to jednak twierdzić, że są one „największymi udziałowcami globalnych korporacji farmaceutycznych” jako całej, niejednorodnej grupy firm z całego świata. Brakuje tu definicji badanej grupy, okresu i zestawienia udziałów, które potwierdzałoby taki globalny ranking. Pandemia COVID-19 nie była też wyłącznie pretekstem do działań gospodarczych. Według szacunków Światowej Organizacji Zdrowia między 1 stycznia 2020 r. a 31 grudnia 2021 r. z pandemią wiązało się globalnie około 14,9 mln nadmiarowych zgonów. Szczepienia przynosiły mierzalne skutki zdrowotne: analiza WHO dla regionu europejskiego oszacowała, że od grudnia 2020 r. do marca 2023 r. zmniejszyły liczbę zgonów o co najmniej 57 proc. i uratowały ponad 1,4 mln ludzi. Firmy produkujące szczepionki i leki przeciw COVID-19 osiągały w czasie pandemii wysokie przychody; Pfizer wskazał, że jego wyniki za 2022 r. silnie zwiększyły sprzedaż Comirnaty i Paxlovidu. To może pośrednio wpływać na wartość akcji posiadanych przez fundusze, podobnie jak na wartość portfeli wszystkich ich klientów. Nie stanowi jednak dowodu na istnienie rzekomego spisku ani na to, że trzy firmy zarządzające aktywami były jego głównymi beneficjentami. Określenie „szlachta jerozolimska” nie jest też kategorią uznawaną w prawie, finansach ani badaniach nad strukturą własności przedsiębiorstw i nie opisuje weryfikowalnego faktu.

Źródła wykorzystane w weryfikacji

  1. Johnson & Johnson 2024 Proxy StatementU.S. Securities and Exchange Commission / Johnson & Johnson · 11 marca 2024 r. · PRIMARY
    Co potwierdza: Dokument wskazuje, że według zgłoszeń za 2023 r. Vanguard posiadał 9,53 proc. akcji J&J, BlackRock 7,7 proc., a State Street 5,52 proc. Potwierdza to ich znaczącą pozycję w akcjonariacie jednej dużej firmy farmaceutycznej, ale nie globalny ranking całej branży.
  2. BlackRock Investment StewardshipBlackRock · dostęp sprawdzony w sierpniu 2026 r. · OFFICIAL
    Co potwierdza: BlackRock opisuje siebie jako zarządzającego aktywami klientów i wskazuje, że większość jego aktywów w publicznych akcjach jest ulokowana w strategiach indeksowych. Wyjaśnia to, dlaczego firma pojawia się w akcjonariatach wielu dużych spółek.
  3. OwnershipVanguard · dostęp sprawdzony w sierpniu 2026 r. · OFFICIAL
    Co potwierdza: Vanguard podaje, że należy do swoich funduszy, a fundusze do ich uczestników. Przeczy to przedstawianiu wszystkich aktywów funduszy jako prostego, bezpośredniego majątku jednej zamkniętej grupy.
  4. 14.9 million excess deaths associated with the COVID-19 pandemic in 2020 and 2021Światowa Organizacja Zdrowia · 5 maja 2022 r. · OFFICIAL
    Co potwierdza: WHO oszacowała liczbę nadmiarowych zgonów związanych bezpośrednio lub pośrednio z pandemią w latach 2020–2021 na około 14,9 mln. Dane podważają sugestię, że COVID-19 był jedynie pretekstem.
  5. COVID-19 vaccinations have saved more than 1.4 million lives in the WHO European Region, a new study findsWHO Regional Office for Europe · 16 stycznia 2024 r. · SCIENTIFIC
    Co potwierdza: Analiza WHO/Europa oparta na danych z 34 państw i terytoriów oszacowała, że szczepienia przeciw COVID-19 uratowały w regionie ponad 1,4 mln istnień ludzkich i zmniejszyły śmiertelność o co najmniej 57 proc.
  6. Pfizer 2022 financial resultsPfizer / U.S. Securities and Exchange Commission · 31 stycznia 2023 r. · PRIMARY
    Co potwierdza: Sprawozdanie pokazuje, że sprzedaż Comirnaty i Paxlovidu istotnie wpłynęła na wzrost przychodów Pfizera w 2022 r. Potwierdza, że producenci produktów przeciw COVID-19 odnosili korzyści handlowe, ale nie dowodzi zarzutu o globalnej operacji ani wyjątkowych korzyści trzech zarządzających aktywami.