Mądrości polityków

Sprawdzamy pseudonaukowe twierdzenia polityków.

FAŁSZStatystyki · gospodarka i finanse

Czechy, nie Polska i Malta, miały najniższe bezrobocie w UE

„Według metodologii Eurostatu Polska wraz z Maltą miały najniższą stopę bezrobocia w Unii Europejskiej.”

W rocznych danych Eurostatu za 2025 r. najniższe bezrobocie miały Czechy — 2,8%. Polska i Malta osiągnęły po 3,1%, a więc były ex aequo na drugim miejscu, nie na pierwszym.

FAŁSZStatystyki · gospodarka i finanse

Wzrost z 12 mln do 54 mln zł nie wynosi 447%

„Wydatki w dziale: Rodzina skoczyły z 12 mln w 2024 r. do blisko 54 mln zł w 2025 r. To wzrost o ponad 447%.”

Wzrost z 12 mln zł do 54 mln zł wynosi około 350%, a nie ponad 447%. Kwota 54 mln zł stanowi 450% wartości początkowej, lecz wzrost liczy się po odjęciu wartości początkowej: (54 − 12) / 12 × 100%.

FAŁSZStatystyki · energia i środowisko

Wzrost z 250 do 2000 zł/MWh wynosi 700%, nie prawie 1000%

„Chcę panu przypomnieć, że wówczas cena energii wzrosła z 250 zł za MWh do 2 tys. zł, prawie o 1000%.”

Wzrost ceny z 250 zł/MWh do 2000 zł/MWh wynosi 700%. Cena końcowa jest ośmiokrotnością początkowej, czyli stanowi 800% jej poziomu, ale sam wzrost to siedmiokrotność wartości początkowej.

FAŁSZEnergia i klimat

Mocznik nie pochłonie CO₂ na wielką skalę ani nie zapewni taniej energii

„A jak tego mocznika będziemy używać dalej, to ten mocznik będzie powodował, że będzie absorpcja dwutlenku węgla na gigantyczną skalę i będzie bardzo tania energia.”

Produkcja mocznika może wykorzystywać wychwycony CO₂ jako surowiec, ale nie oznacza to trwałego usunięcia go z atmosfery. Po zastosowaniu mocznika jako nawozu zawarty w nim węgiel jest w znacznej części ponownie emitowany jako CO₂. Sam mocznik nie jest źródłem „bardzo taniej energii”, a jego produkcja wymaga energochłonnego amoniaku.

FAŁSZKlimat

CO₂ i metan mają duży, a nie znikomy wpływ na klimat

„Atmosferyczne CO2 i metan mają znikomy wpływ na klimat.”

Dwutlenek węgla i metan należą do najważniejszych gazów cieplarnianych odpowiedzialnych za współczesne ocieplenie. Pomiary NOAA pokazują, że CO₂ jest największym, a metan drugim największym składnikiem wymuszania radiacyjnego od długowiecznych gazów cieplarnianych. Ich wpływu na klimat nie można określić jako znikomego.

FAŁSZSzczepienia

Wycofane badanie nie dowodzi, że dzieci nieszczepione są zdrowsze

„Dr Paul Thomas zbadał ponad 3 tys. dzieci i udowodnił, że nieszczepione dzieci były zdrowsze niż zaszczepione.”

Praca związana z Paulem Thomasem nie „udowodniła”, że dzieci nieszczepione są zdrowsze. Artykuł został wycofany przez czasopismo, ponieważ dane i zastosowana metodologia nie uzasadniały przedstawianych wniosków. Wiarygodne badania populacyjne nie potwierdzają ogólnej przewagi zdrowotnej dzieci nieszczepionych, za to pokazują większe ryzyko chorób, którym szczepienia zapobiegają.

FAŁSZSzczepienia

Badanie nie obejmowało ponad 6 tys. dzieci i nie dowodziło szkód szczepień

„Badanie z 2017 r. na ponad 6 tys. uczestników: u dzieci szczepionych występowało 4,5 razy większe ryzyko astmy, 22 razy większe ryzyko potrzeby brania leków na alergię i ponad 30 razy większe ryzyko alergicznego nieżytu nosa.”

Przywołane badanie z 2017 r. nie obejmowało ponad 6 tys. uczestników, lecz 666 dzieci. Było pilotażową ankietą internetową wśród matek dzieci uczonych w domu, bez weryfikacji rozpoznań w dokumentacji medycznej. Takie badanie nie pozwala stwierdzić, że szczepienia zwiększają ryzyko astmy lub alergii.

FAŁSZSzczepienia

Brak szczepień nie czyni dzieci „najzdrowszymi”

„Dzieci, które w ogóle nie są szczepione, są najzdrowsze.”

Nie ma wiarygodnych dowodów, że dzieci całkowicie nieszczepione są najzdrowsze. Badania populacyjne pokazują, że choroby, którym można zapobiegać szczepieniami, występują częściej u dzieci nieszczepionych, natomiast częstość alergii i nieswoistych infekcji nie jest niższa z powodu braku szczepień. Szczepienia zmniejszają ryzyko konkretnych chorób i ich powikłań.

FAŁSZStatystyki · gospodarka i finanse

Polska nie miała największego bezrobocia w Unii Europejskiej

„Ponadto nie tylko wśród młodych mamy największe bezrobocie w Unii Europejskiej.”

Według opublikowanych wówczas danych Eurostatu Polska miała 3,1% bezrobocia ogółem, czyli ex aequo najniższy wynik w UE, a nie najwyższy. Wśród osób poniżej 25 lat polski wynik wynosił 11,0%, poniżej średniej unijnej 15,1%.

FAŁSZStatystyki · gospodarka i finanse

Wzrost bezrobocia młodych nie wynosił 30% i nie był największy w UE

„Mamy największy przyrost bezrobocia wśród młodych osób do 25. roku życia w całej Unii Europejskiej.”

Najnowsze dane Eurostatu dostępne przed wypowiedzią pokazywały dla Polski wzrost liczby bezrobotnych poniżej 25 lat z 126 tys. do 146 tys., czyli około 16%, nie 30%. Stopa wzrosła z 11,0% do 12,7%, a większe wzrosty odnotowano w innych państwach UE.

FAŁSZStatystyki · gospodarka i finanse

Deficyt z 2024 r. nie był trzykrotnością deficytu z 2023 r.

„Budżet za 2024 r. wykonany przez rząd koalicji 13 grudnia to budżet rekordowego w historii III Rzeczypospolitej deficytu, trzykrotnie wyższego aniżeli budżet za ostatni rok rządów Prawa i Sprawiedliwości - 211 mld zł.”

Deficyt budżetu państwa wyniósł 210,9 mld zł w 2024 r. i 85,6 mld zł w 2023 r. Oznacza to, że był około 2,46 razy większy, czyli wzrósł o około 146%, a nie był trzykrotnie wyższy.

FAŁSZStatystyki · gospodarka i finanse

W 2023 r. Polska wydawała na obronność 3,26% PKB, nie 2,2%

„Od 2015 r. wydatki wzrosły - uwaga - do 2,2% PKB w 2023 r. Ten rząd wydaje na obronność w tej chwili ponad 4,5% PKB.”

Wartość około 2,2% PKB odnosi się do 2022 r. W 2023 r. udział polskich wydatków obronnych wzrósł do 3,26% PKB, więc przypisanie 2,2% rokowi 2023 jest niezgodne z oficjalnymi danymi.

FAŁSZStatystyki · zdrowie publiczne

Podwyżka stawki z 4% do 6% nie podwaja wpływów

„Zgodnie z danymi Ministerstwa Finansów danina solidarnościowa w 2025 r. przyniesie 2,5 mld. Gdyby podnieść ją z 4% do 6%, to wpływy z niej wzrosłyby do 5 mld. Oznacza to dodatkowe 1250 mln, które NFZ mógłby wykorzystać na pokrycie dodatkowych zobowiązań.”

Przy niezmienionej podstawie podniesienie stawki z 4% do 6% zwiększa wpływy o 50%. Z 2,5 mld zł otrzymalibyśmy 3,75 mld zł, czyli dodatkowe 1,25 mld zł. Kwota 5 mld zł oznaczałaby natomiast podwojenie wpływów.

FAŁSZStatystyki · gospodarka i finanse

Polska nie miała najwyższej inflacji w Europie

„Mamy najwyższy poziom inflacji w Europie.”

W październiku 2024 r. inflacja HICP wynosiła w Polsce 4,2%. Wyższe wartości miały Rumunia — 5,0% oraz Belgia i Estonia — po 4,5%, więc Polska nie miała najwyższej inflacji nawet w Unii Europejskiej.

FAŁSZStatystyki · gospodarka i finanse

Dochody budżetu niemal się podwoiły, a nie wzrosły dziesięciokrotnie

„W czasie rządów Prawa i Sprawiedliwości dochody budżetu państwa, uwaga, wzrosły o prawie 300 mld zł, czyli były prawie 10 razy większe.”

Dochody budżetu państwa wyniosły 289,1 mld zł w 2015 r. i około 574,0 mld zł w 2023 r. Były więc około 1,99 raza większe, co oznacza wzrost o około 98,5%, a nie prawie dziesięciokrotny.

FAŁSZStatystyki · gospodarka i finanse

Porównanie 4,7% z 0,8% nie daje ośmiokrotnej różnicy

„Tu może jednak podam przykład sprzed chyba 2 tygodni, kiedy to polska firma InPost oficjalnie podała, że płaci 4,7% podatku od swoich przychodów, a z pozostałych firm, które również zajmują się dostarczaniem przesyłek, jedna płaci 0,8%, czyli ok. ośmiokrotnie mniej, a kolejna płaci 0,03%, czyli ze 158 razy mniej.”

Wartość 4,7% jest około 5,9 razy większa od 0,8%, a nie około ośmiu razy. Drugie porównanie jest natomiast zbliżone do prawidłowego: 4,7% podzielone przez 0,03% daje około 156,7.